VVSS Symposium : Verificatie en Validatie van software

Afgelopen vrijdag 23 maart ben ik naar het VVSS symposium geweest. VVSS staat voor Verification and Validation of Software Systems.

Het symposium werd voor de derde keer gehouden bij de Technische Universiteit Eindhoven en werd georganiseerd door LaQuSo, het Laboratory for Quality Software, dat een samenwerkingsverband is tussen de universiteiten van Eindhoven en Nijmegen.

Het symposium had 2 keynotes en maar liefst 30 presentaties in 5 parallel tracks. Ik heb in totaal 8 presentaties kunnen bijwonen. Er waren zo'n 300 aanwezigen.

Voordat ik in ga op de inhoud moet ik zeggen dat het met weer enorm opviel wat een verschil in kwaliteit er was tussen de presentaties. In mijn artikel over presentatietechnieken heb ik al eens aandacht besteed aan meest voorkomende fouten tijdens presentaties, en ik heb vrijdag alle fouten weer voorbij zien komen. Ook viel me de belabberde kwaliteit op van de Engelse taal, aangezien alle presentaties in het Engels waren. Slechts enkele presentaties waren een genot om naar te kijken (onafhankelijk van de inhoud).

Ik zal me daarom beperken tot een bespreking van de goede zaken die me zijn bijgebleven.

Architecten en Engineers

Ik had gisteren een discussie met een paar collega's over het verschil tussen Architecten en engineers (of ontwikkelaars). De scheidslijn blijkt heel dun en erg moeilijk vast te stellen.

Mijn mening hierover is als volgt.

Engineers en architecten hebben ieder hun rol en hun specifieke vaardigheden. Engineers kunnen ontwerpen maken en alle details van een ontwerp overzien. Zij zijn de specialisten die ontwerpen kunnen maken die efficiënt gebouwd kunnen worden.

Een architect bevindt zich in een ander speelveld dan een engineer. Meestal zitten architecten aan het begin van projecten (of in geval van Enterprise Architecten als een staf functie in het bedrijf). Engineers komen in een project meestal pas in beeld als het project al een tijdje onderweg is.

Verder hebben architecten de volgende vaardigheden, die voor een engineer minder van belang zijn:

• Goede architecten hebben veel (minstens 10 jaar) werkervaring bij verschillende bedrijven in verschillende rollen, het liefst in verschillende bedrijfssectoren. Zo hebben zij kennis kunnen maken met veel verschillende business- en technische aspecten.
• Architecten hebben een brede technische kennis over meerdere vakgebieden heen. Dus niet alleen kennis over bijvoorbeeld UNIX of .NET, maar over meerdere van dit soort vakgebieden. Uiteraard hoeven ze geen specialist te zijn op al die gebieden, maar een stevige brede technische kennis is onontbeerlijk.
• Architecten hebben goede communicatieve- en sociale vaardigheden nodig. Zij zijn het die projectleiders en hoger management moeten overtuigen van hun architecturen. Bovendien moeten zijn leiderschapkwaliteiten hebben om projecten de IT architectuur te laten volgen.
• Architecten hebben een helikopterview. Zij kunnen de gevolgen van ontwerpbeslissingen overzien en kunnen de link leggen naar de bovenliggende businessprocessen.

Het bovengenoemde in ogenschouw nemend, betekent dat er niet zoiets bestaat als een Java Architect of een Netwerk Architect. Dit zijn engineers. Zij excelleren in hun specifieke vakgebied en kunnen invulling geven aan richtlijnen van architecten. Hier vindt u een artikel over de verschillende soorten architecten.

Professor Rijsenbrij heeft een eigen mening over de verschillen tussen engineers en architecten.

VIR - Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst

Sinds 1 januari 1995 is het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst 1994 (VIR) van kracht. Het bevat basisregels voor informatiebeveiliging (IT security) binnen de overheid, met uitzondering van de politie. Het is in 1994 vastgesteld door de minister van Algemene zaken.

In het VIR staat de betrouwbaarheid van de informatiesystemen die de bedrijfsprocessen ondersteunen centraal. De betrouwbaarheid bestaat uit de volgende kwaliteitsaspecten:

• Exclusiviteit: de mate waarin de toegang tot en de kennisname van een informatiesysteem en de informatie daarin is beperkt tot een gedefinieerde groep van gerechtigden.
• Integriteit: de mate waarin een informatiesysteem zonder fouten is.
• Beschikbaarheid: de mate waarin een informatiesysteem in bedrijf is op het moment dat de organisatie het nodig heeft.

In de internationale terminologie wordt hiervoor CIA gebruikt (Confidentiality, Integrity en Availability).

Er bestaat ook een Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst Bijzondere Informatie(VIR-BI), waarin definities en voorschriften staan van verschillende classificaties van documenten (zoals "Vertrouwelijk", "Geheim" en "Staatgeheim").

Invoering

Hoewel de VIR al vele jaren bestaat, is de invoering hiervan bij de rijksoverheid vaak in het beginstadium gebleven. Dit komt vooral doordat de VIR erg globale richtlijnen geeft, wat het inbedden in een staande organisatie erg moeilijk maakt.

Een voorbeeld van een maatregel uit de VIR is:

"Voor elk verantwoordelijkheidsgebied wordt een analyse uitgevoerd, uitmondend in aan het verantwoordelijkheidsgebied te stellen betrouwbaarheidseisen."

Het moge duidelijk zijn dat de invoer van een dergelijke maatregel voor een security architect nogal wat moeite kost.